TỔNG HỢP CÁC ĐIỂM MỚI TẠI NGHỊ ĐỊNH 254/2026/NĐ-CP VÀ THÔNG TƯ 91/2026/TT-BTC
Nghị định 254/2026/NĐ-CP (ban hành ngày 30/06/2026) và Thông tư 91/2026/TT-BTC (ban hành ngày 30/06/2026) là hai văn bản pháp lý quan trọng quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Quản lý thuế năm 2025 (Luật số 108/2025/QH15) về hóa đơn điện tử (HĐĐT) và chứng từ điện tử (CTĐT), chính thức có hiệu lực từ 01/07/2026.
- NHỮNG ĐIỂM MỚI NỔI BẬT TẠI NGHỊ ĐỊNH 254/2026/NĐ-CP
- Quy định rõ ràng đối tượng và 8 trường hợp không phải lập HĐĐT
Nghị định 254/2026/NĐ-CP chuẩn hóa danh mục các tổ chức, doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải triển khai HĐĐT, đồng thời hệ thống hóa cụ thể 8 trường hợp miễn/không bắt buộc phải lập hóa đơn điện tử (như một số giao dịch nội bộ đặc thù, các dịch vụ tài chính – ngân hàng nhất định hoặc hàng hóa xuất khẩu/chuyển dịch tài sản theo quy định riêng).
1. Chuẩn hóa nội dung bắt buộc trên hóa đơn điện tử
Theo Điều 10 Nghị định 254/2026/NĐ-CP, hóa đơn điện tử phải đảm bảo đủ các thành phần thông tin chi tiết:
- Tên hóa đơn, ký hiệu hóa đơn, ký hiệu mẫu số hóa đơn, số hóa đơn.
- Tên, địa chỉ, mã số thuế của người bán.
- Tên, địa chỉ, mã số thuế hoặc mã số đơn vị có quan hệ với ngân sách / số định danh cá nhân của người mua.
- Tên, đơn vị tính, số lượng, đơn giá hàng hóa/dịch vụ; thành tiền chưa có thuế, thuế suất và tiền thuế GTGT.
- Phân định rõ Thời điểm lập hóa đơn và Thời điểm ký số trên hóa đơn điện tử.
- Mã của cơ quan thuế (đối với HĐĐT có mã).
- Các khoản phí, lệ phí thuộc NSNN, chiết khấu thương mại, khuyến mại (nếu có).
2. Quy định cụ thể thời điểm lập hóa đơn và chứng từ
Nghị định ban hành quy tắc xác định thời điểm lập HĐĐT đối với từng ngành nghề, lĩnh vực đặc thù (điện, nước, viễn thông, bất động sản, tài chính – ngân hàng, chứng khoán, xây dựng – lắp đặt…). Điều này giúp hạn chế tối đa tình trạng lùi thời gian lập hóa đơn hoặc kê khai lệch kỳ.
3. Cơ chế thưởng đến 10 triệu đồng cho người tố giác hành vi không xuất HĐĐT
Một trong những điểm mới đột phá nhằm tăng cường giám sát tuân thủ thuế là chính sách khen thưởng tài chính cho cá nhân, người tiêu dùng phản ánh, tố giác hành vi người bán không lập hoặc không giao hóa đơn điện tử khi bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ (mức thưởng lên tới 10.000.000 VNĐ tùy thuộc vào tính chất và quy mô vi phạm).
4. Tiêu hủy hóa đơn đặt in và biên lai giấy hết hiệu lực
Nghị định quy định trình tự, thủ tục bắt buộc tiêu hủy toàn bộ lượng hóa đơn đặt in của cơ quan thuế, biên lai giấy, hóa đơn bán hàng dự trữ quốc gia còn tồn đọng khi hết hiệu lực sử dụng nhằm chuyển dịch hoàn toàn sang môi trường số.
NHỮNG HƯỚNG DẪN CHI TIẾT TẠI THÔNG TƯ 91/2026/TT-BTC
Thông tư 91/2026/TT-BTC thay thế các văn bản cũ (bao gồm Thông tư 32/2025/TT-BTC) để cụ thể hóa các quy định tại Nghị định 254/2026/NĐ-CP, tập trung vào công tác kỹ thuật và quy trình vận hành:
- Đăng ký, định dạng và xử lý HĐĐT/CTĐT
- Định dạng dữ liệu: Quy định chuẩn định dạng dữ liệu XML thống nhất toàn quốc đối với HĐĐT và chứng từ điện tử (như chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử).
- Quy trình xử lý sai sót: Quy định rõ các bước điều chỉnh, thay thế, hủy bỏ HĐĐT/CTĐT đã lập khi phát sinh sai sót về thông tin người mua, giá trị hoặc thuế suất.
- Tiêu chí phân loại rủi ro: Đưa ra bộ tiêu chí xác định người nộp thuế (NNT) có rủi ro cao về HĐĐT để áp dụng biện pháp giám sát chặt chẽ hoặc ngừng sử dụng HĐĐT.
- Quản lý dữ liệu giao dịch đặc thù và kết nối tập trung
- Truyền dữ liệu kinh doanh đặc thù: Quy định chi tiết phương thức và tần suất chuyển dữ liệu HĐĐT, cơ sở dữ liệu giao dịch phát sinh đối với các lĩnh vực kinh doanh casino, trò chơi điện tử có thưởng, bảng tổng hợp dữ liệu biên lai điện tử.
- Hóa đơn GTGT kiêm tờ khai hoàn thuế: Quy định mẫu và quy trình quản lý HĐĐT GTGT dành cho người nước ngoài xuất cảnh mang theo hàng hóa.
- Quy chuẩn cho đơn vị cung cấp dịch vụ HĐĐT (TVAN / Giải pháp)
Thông tư 91/2026/TT-BTC siết chặt các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, nhân sự, an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu đối với các tổ chức cung cấp dịch vụ HĐĐT và chứng từ điện tử nhằm bảo vệ dữ liệu người nộp thuế.
- Quy trình khen thưởng tố giác không xuất hóa đơn
Quy định cụ thể trình tự, thủ tục tiếp nhận thông tin phản ánh, thẩm định vi phạm, hình thức và quản lý kinh phí khen thưởng cho người tiêu dùng phát hiện vi phạm quy định về HĐĐT.
III. BẢNG TỔNG HỢP CÁC LƯU Ý CHO DOANH NGHIỆP VÀ HỘ KINH DOANH
Nội dung |
Quy định mới từ 01/07/2026 |
Tác động đối với NNT |
| Thông tin người mua | Bổ sung Mã số ĐVQHNS / Số định danh cá nhân | Cần cập nhật phần mềm bán hàng để thu thập đúng ID/CCCD người mua lẻ. |
| Thời điểm ký số | Được tách bạch riêng với Thời điểm lập | Đảm bảo việc ký số không bị trễ quá hạn so với thời điểm phát sinh nghĩa vụ. |
| Chứng từ khấu trừ Thuế TNCN | Áp dụng chuẩn định dạng CTĐT theo Thông tư 91 | Chuyển đổi toàn bộ chứng từ khấu trừ thuế TNCN giấy sang bản điện tử. |
| Rủi ro HĐĐT | Hệ thống tự động phân loại NNT rủi ro cao | Cần tuân thủ kê khai, tránh tình trạng bị cưỡng chế ngừng sử dụng HĐĐT. |
HƯỚNG DẪN HÀNH ĐỘNG CHO DOANH NGHIỆP
- Rà soát & Nâng cấp Hệ thống: Liên hệ nhà cung cấp giải pháp HĐĐT (như MISA, VNPT, Viettel, Tax24, FAST…) để cập nhật phần mềm theo đúng chuẩn định dạng của Thông tư 91/2026/TT-BTC.
- Cập nhật Quy trình Lập hóa đơn: Ban hành quy định nội bộ về thời điểm lập và ký số hóa đơn, tránh tình trạng bị phạt do ký số chậm trễ so với thời điểm lập.
- Chuyển đổi Chứng từ điện tử: Triển khai chứng từ khấu trừ thuế TNCN điện tử đồng bộ với hệ thống HĐĐT.
- Đào tạo Bộ phận Kế toán & Bán hàng: Nắm vững 8 trường hợp không phải xuất HĐĐT và các quy định mới về mã định danh người mua.
Nguồn: Internet
